Sınavdan hemen önce göz at. 20 soru / 30 dk / her soru 3 puan / test. Öncelik: Konuşma Türleri (5+) > Edebî/Metin Türleri (3-4) > Dilekçe (3) > Tutanak (2) + Rapor (2) > Yazım-İmla + Noktalama (1-2). Anlatım Bozuklukları kesin kapsamda.

A) Konuşma Türleri — ayırt edici farklar (EN ÇOK SORU)

Tek kişilik: Açılış, Açış/Takdim, Konferans, Nutuk (Söylev), Kolokyum.
Çoklu: Açık Oturum, Panel, Forum, Sempozyum, Münazara.
Açık oturum: dinleyiciye söz VERMEZ. Forum: (panelin tersine) dinleyiciye GENİŞ söz hakkı verir.
Münazara: amacı gerçeği bulmak değil, görüşü savunup KAZANMAK (yarışma/tez-antitez).
Sempozyum: bilimseldir, bildiriler KİTAPLAŞTIRILIR.
İlk söylev örneği = Göktürk (Orhun) Yazıtları (720-735, Türkçenin ilk YAZILI kaynağı). Dede Korkut / Oğuz Kağan = SÖZLÜ gelenek.
Etkili konuşma süresi: 40 dk geçmemeli (dikkat 40-45 dk).
Konuşmanın 5 unsuru: ses, telaffuz, konuşma canlılığı, kelime dağarcığı, üslup.
Retorik/belagat = güzel konuşma, geçmişi ~2500 yıl. "Konuş, kim olduğunu söyleyeyim" (Sokrates).

B) Edebî / Metin Türleri — sık karışanlar

Biyografi: başkası yazar, 3. kişi ağzı / Otobiyografi: kişi kendi hayatını, 1. kişi ağzı.
Masal: olağanüstü (cin/peri/dev), yer-zaman belirsiz, tekerlemeli / Fabl: hayvan-bitkiye insan özelliği, ders verir → Ezop, La Fontaine, Beydeba.
Efsane: tabiat olaylarını açıklar, en eski; teşhis+intak / Destan: ulusun kahramanlığı, nazım, yazı türlerinin en uzunu.
Teşhis = kişileştirme, İntak = konuşturma.
Temsilciler: Deneme → Montaigne / Nurullah Ataç; Sohbet (söyleşi) → Şevket Rado; İlk pastoral şiir → Abdülhak Hamit Tarhan (Sahra).
Şiir türleri anahtar kelime: Lirik=duygu/aşk; Epik=kahramanlık/savaş; Didaktik=öğretici/nasihat; Satirik=yergi/eleştiri; Pastoral=doğa/köy-çoban.
Edebî tür bilgiyi dolaylı, bilgilendirici metin doğrudan aktarır.

C) Dilekçe (3 soru)

Anayasal dayanak: Md. 74. Cevap süresi 30 gün (eski 15 gün = çeldirici).
Hiyerarşi: üst→alt rica; alt→üst arz; vatandaş daima ARZ eder.
"Saygıyla arz ederim" YANLIŞ (arz zaten saygıyla sunmaktır).
İsimle başlama YANLIŞ ("Ben filanca..." olmaz). Yalnızca makamlara yazılır, kişiye yazılmaz.
Kapanış kalıpları: bilgi → "durumu bilgilerinize arz ederim"; işlem → "gereğini arz ederim"; izin → "izninizi arz ederim".
Zorunlu unsurlar: makam adı, metin (konu-talep), tarih, ad-soyad-imza, adres/telefon, ek ("Ek:" başlığı). Nesnel dil, çizgisiz beyaz kâğıt.

D) Resmî Yazı Ayrımı — Dilekçe / Tutanak / Rapor (çeldirici motoru)

Ölçüt	Dilekçe	Tutanak	Rapor
Amaç	Talep/şikâyet/bilgi	Olay-toplantıyı saptama	İnceleme + değerlendirme
Yorum/kanaat	İçerebilir	YOK (sıfır yorum)	VAR (uzman görüşü)
İmza	Tek imza	Düzenleyenler + tanıklar (çoklu)	Uzman/kurul imzası (+kaşe)

Tutanak: objektiftir, yorum/kanaat YOK; yasal kanıt; tek imzayla tutanak olmaz. Olay tutanağı / toplantı tutanağı ayrımı.
Rapor: uzman değerlendirmesi/görüşü İÇERİR (tutanaktan ayıran tek cümle). Taksonomi 4 grup: kurumsal işleyiş / analiz-denetim / biçimsel (formel-informel) / özel alan-durum tespit (hekim, kaza, arıza, hakem).
Bilimsel rapor yapısı SIRAYLA (APA): Kapak → Öz → Giriş → Yöntem → Bulgular → Tartışma → Kaynaklar → Ekler.

E) Sık Karışan Yazım / İmla Kuralları

Bağlaç "de/da" ve "ki" AYRI yazılır (ek olan -de/-da, -ki bitişik). En sık çeldirici: bağlaç de/da tespiti.
"ne...ne..." → yüklem OLUMLU ("Ne geldi ne gitti" değil; "Ne geldi ne gitti..." yapısında fiil olumlu olur).
Soru eki mı/mi/mu/mü ayrı yazılır.
Büyük harf TUZAKLARI:
- Yön adları yön bildirince küçük (doğu/batı) — hoca "geçen sınavda döküldünüz" dedi.
- dünya/güneş/ay gezegen/gök cismi anlamı dışında küçük.
- Eser/kitap adlarında ve, ile, ya, veya, ki, da, de, mı küçük (Suç ve Ceza, Leyla ile Mecnun).
- Rakamla başlayan cümlede rakamdan sonraki kelime küçük.
- İki çizgi arası ara söz büyük harfle başlamaz.
Birleşik kelimeler: okuryazar, yapboz (bitişik).
TDK güncel liste (eski→yeni çeldirici): akçaarmut (bitişik), yakantop (bitişik), Marmaraereğlisi (bitişik), Sultanefendi (bitişik), Doğubayazıt; ak zambak / yeşil biber / yeşil soğan / yeşil zeytin / ak zambak (AYRI), çi börek, boy pos, hasır altı (ayrı), hatasıyla savabıyla, pileli, ünvan.
Satır sonu bölme: heceler bölünmez; satır sonu/başında tek harf bırakılmaz (uçurt-ma doğru, u-çurtma yanlış); özel ada gelen ek satır sonunda kesmeyle iner, ayrıca çizgi konmaz.

F) Noktalama — sınav tuzakları

Büyük harfli kısaltmalarda NOKTA YOK (TBMM, MEB) — istisna: T.C. ve T.
Kesme işareti: özel ada gelen yapım ve çoğul ekleri AYRILMAZ → Türkçenin (doğru), "Türkçe'nin" yanlış; Atatürkçülükten, Ankaralı.
İki noktadan sonra: tek tek sıralanan örnek → küçük; tam cümle → büyük.
Sıra sayısında ek tekrarı hatası: ya "1." ya "1'inci" — "1.inci" yanlış.
Alay/küçümseme → (!), kuşku/bilinmezlik → (?) ayraç içinde.
Tırnak içi alıntının son noktalama işareti tırnağın içinde kalır.
Ara söz için virgül yerine kısa çizgi tercih edilir.

G) Anlatım Bozuklukları (kesin kapsam — geçmiş kayıtlardan çalış)

Hoca "ağırlıklı sorular: noktalama, anlatım bozuklukları, yazım/imla" dedi.
Türler: gereksiz sözcük kullanımı, anlamca çelişen sözler, özne-yüklem uyumsuzluğu, tamlama/ek hataları, mantık hatası, "ne...ne..." sonrası yüklemin yanlış olumsuz yapılması.

H) Bilimsel Yazı (düşük öncelik, "bu önemli" denenler)

Doğrudan alıntı: 40 kelimeden az → metin içi, tırnak; fazla → tırnaksız blok/girintili. Atlanan yere üç nokta (...).
İntihal = kaynaksız fikir/veri kullanımı, etik dışı.
Akademik üslup: edilgen/3. şahıs ("yapılmıştır"), olasılık dili ("önerilmektedir/muhtemelen"); birinci şahıs, kesinlik, ünlem, argo YOK.
APA metin içi: tek (Yılmaz, 2020), iki (Yılmaz & Demir, 2021), üç+ (Yılmaz vd., 2022); kaynakça alfabetik.